Deskundigheid

Iedere zorgprofessional kan patiënten in de palliatieve fase treffen. Deze patiënten vinden het belangrijk om deskundige palliatieve zorg te ontvangen. Om de kwaliteit van de zorg te waarborgen is het essentieel dat de betrokken zorgprofessionals vaardig én bekwaam zijn. Deskundigheid is één van de competenties uit het Kwaliteitskader Palliatieve zorg Nederland. Met de juiste kennis kan de zorgverlener samen met de patiënt en naasten helder maken wat belangrijk is in deze periode van het leven.

Voor vragen, neem contact op met:

Famke van Heeckeren (L&P) PZNL

Laatst geactualiseerd: 25 september 2026

Op deze pagina:

Wat is deskundigheid?

In het Kwaliteitskader staat beschreven dat iedere zorgprofessional, in relatie tot zijn functie, vaardig en inhoudelijk deskundig moet zijn in de vier dimensies van persoonsgerichte zorg (fysiek, psychisch, sociaal en zingeving/spiritueel). Daarnaast moet de zorgprofessional vaardig en deskundig zijn in samen beslissen en proactieve zorgplanning. Dit geldt niet alleen voor zorgprofessionals: ook vrijwilligers zijn gekwalificeerd voor de zorg die ze verlenen en houden hun kennis actueel.

De zorgprofessional: 

kan de palliatieve fase signaleren en kan onderscheid maken tussen ziektegerichte behandeling, symptoomgerichte behandeling en de stervensfase.
kan tijdig problemen voorzien, signaleren en anticiperen en is in staat de daarbij passende zorg en nazorg te verlenen of te organiseren.
is bereid en in staat om interdisciplinair samen te werken in teamverband (eerstelijn, tweedelijn of transmuraal).
kent de eigen kwaliteiten en beperkingen en die van directe collega-zorgprofessionals en schakelt zo nodig tijdig gespecialiseerde palliatieve zorg in.
houdt voor zijn functie beschreven deskundigheid en vaardigheid actueel.
kan samen met de patiënt en naasten helder maken wat voor de patiënt belangrijk is in deze periode van het leven, en welke wensen haalbaar zijn. Effectieve communicatie is hierbij essentieel.

Download de animatie

Naar boven

Waarom is deskundigheid belangrijk?

Deskundigheid in de palliatieve zorg is essentieel omdat het zorgt voor het tijdig starten van palliatieve zorg, een holistische benadering van fysieke, psychische, sociale en zingeving/spirituele behoeften, effectief symptoommanagement en goede communicatie met patiënten en hun naasten. Dit verbetert de kwaliteit van leven van patiënten, biedt ondersteuning in moeilijke ethische en emotionele situaties en voorkomt mogelijk onder- of overbehandeling. 

Ontdek via PalliaPodcast onder meer de podcast ‘Kennis en vaardigheden’ en luister naar ervaringen van collega's over het onderwerp deskundigheid.

Naar boven

Wat is het verschil tussen een zorgprofessional en een in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional?

Zorgprofessional 

Elke zorgprofessional heeft basiskennis en basisvaardigheden in de palliatieve zorg, zoals beschreven in het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland. Vanuit de eigen functie past de zorgprofessional de kernwaarden, principes, methoden en procedures van de palliatieve zorg toe in de zorg voor een patiënt met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid. Het gaat daarbij niet alleen om symptoombestrijding, maar ook om effectieve communicatie met de patiënt, naasten en andere betrokken zorgprofessionals, in de context van markering van de palliatieve fase, samen beslissen en proactieve zorgplanning. De zorgprofessional herkent complexe casuïstiek die de eigen kennis of ervaring overstijgt en consulteert zo nodig een in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional.

Wat mag een patiënt ten aanzien van palliatieve zorg verwachten van een zorgprofessional?

De zorgprofessional is deskundig op het gebied van de vier dimensies in de palliatieve zorg (fysiek, psychisch, sociaal en zingeving/spiritueel), samen beslissen en proactieve zorgplanning. Ook is de zorgprofessional bekend met overige belangrijke aspecten van palliatieve zorg, zoals organisatie, stervensfase, verlies en rouw, cultuur en ethiek en recht.
De zorgprofessional kan onderscheid maken tussen ziektegerichte behandeling, symptoomgerichte behandeling en de stervensfase. Ook kan de zorgprofessional op tijd problemen anticiperen en signaleren én de zorg en nazorg organiseren die daarbij past.
De zorgprofessional kent de eigen kwaliteiten en beperkingen en die van directe collega-zorgprofessionals wat betreft deskundigheid en vaardigheid. Op basis hiervan schakelt de zorgprofessional op tijd gespecialiseerde palliatieve zorg in.
Zorgprofessionals zijn bereid en in staat om interdisciplinair samen te werken in teamverband (eerstelijn, tweedelijn of transmuraal).
De zorgprofessional kan de start van de palliatieve fase tijdig herkennen en is zich er vanaf de diagnose van een levensbedreigende ziekte of kwetsbaarheid van bewust dat er een moment komt waarop de focus van zorg verschuift naar kwaliteit van leven en sterven. De zorgprofessional bespreekt dit moment met de behandelaar.
De behandelaar herkent de verschillende fases van het ziektebeloop en kan het gesprek voeren met de patiënt en naasten over diagnose en te verwachten beloop. De behandelaar weet dat het van belang is dat een naaste de patiënt vergezelt bij het gesprek.
De zorgprofessional kan een multidimensionele en functionele anamnese uitvoeren en maakt zo mogelijk gebruik van (gevalideerde) meetinstrumenten.
De zorgprofessional kan samen met de patiënt en naasten helder maken wat voor de patiënt nog van betekenis is, wat de patiënt wil realiseren en wat haalbare wensen en doelen zijn.
De zorgprofessional kan het gesprek met de patiënt en naasten voeren over het naderende overlijden en de periode na het overlijden. In dit gesprek heeft de zorgprofessional aandacht voor waarden, vragen, zorgen en behoeften die in het geding zijn. Hierbij is bewustwording voor het recht op wel/niet willen weten.
De zorgprofessional kan de patiënt en naasten optimaal informeren en houdt rekening met begripsvermogen, cultuur, copingstijl en taal.
De zorgprofessional is zich bewust van de mogelijke persoonlijke impact van het verlenen van palliatieve zorg en heeft geleerd eigen behoeften te herkennen en daarmee om te gaan.

Het Onderwijsraamwerk palliatieve zorg 2.0 beschrijft de competenties van zorgprofessionals van niveau 2 tot en met 8 om goede palliatieve zorg te kunnen verlenen. De raamwerken zijn beschikbaar voor mbo, hbo en wo(+).

In palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional 

Een in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional is via een erkende opleiding gekwalificeerd en heeft specifieke kennis en vaardigheden voor palliatieve zorg. Hiermee kunnen zij voldoen aan de multidimensionele behoeften van de patiënt en naasten. Vaak is deze zorgprofessional, vanuit de eigen functie, werkzaam in een vakgebied waar palliatieve zorg regelmatig voorkomt. De in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional is bij voorkeur ingebed in een gespecialiseerd team palliatieve zorg (zie hieronder). Dat team heeft de expertise om advies en ondersteuning te bieden in bijzondere situaties, zoals bij kinderen, kwetsbare ouderen of mensen met een beperking. De zorgprofessional raadpleegt deze collega voor advies en ondersteuning bij complexe casuïstiek. Bijvoorbeeld als symptomen ondanks behandeling onvoldoende verbeteren, als er problemen spelen op meerdere dimensies tegelijk, of bij lastige ethische beslissingen rond het levenseinde. 

Wat kenmerkt een in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional?

Individuele zorgprofessionals en gespecialiseerde teams palliatieve zorg zijn zelf verantwoordelijk voor het structureel onderhouden en aantoonbaar vastleggen van hun expertise. De beroepsverenigingen bewaken en borgen deze deskundigheid.
In palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessionals geven scholing (bedside- en disciplineoverstijgend onderwijs) aan andere zorgprofessionals om de kennis over palliatieve zorg te bevorderen.
In palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessionals zijn opgeleid en getraind in het herkennen van en omgaan met de persoonlijke impact van het verlenen van palliatieve zorg. Ook hebben zij aandacht voor hoe andere zorgprofessionals deze impact ervaren.

Verpleegkundigen en verzorgenden maken dagelijks het verschil

De palliatieve zorg vraagt om vakmanschap, nabijheid en samenwerking.
De beroepsprofielen Palliatieve zorg verpleegkundige en Gespecialiseerd verzorgende IG palliatieve zorg laten zien hoe verpleegkundigen en verzorgenden hun deskundigheid inzetten binnen het team, dicht bij de patiënt en naasten.
Lees de profielen op Palvoorprofs.nl

Consultatie bij complexe casuïstiek

Een gespecialiseerd team palliatieve zorg is een team van in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessionals, dat multidisciplinair is samengesteld op basis van de vier dimensies van de palliatieve zorg en interdisciplinair samenwerkt.

Bij complexe casuïstiek (zie hierboven) is consultatie van een in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional of van het gespecialiseerde team mogelijk. Dat kan mondeling of schriftelijk, en met of zonder dat de consulent zelf contact heeft gehad met de patiënt (bijvoorbeeld telefonisch, digitaal of via een PaTz-groep).

Dag en nacht is er contact mogelijk met het (regionale) Consultatieteam palliatieve zorg via telefoonnummer 088-6051444.

Vrijwilliger 

Een vrijwilliger in de palliatieve zorg biedt tijd, aandacht, en ondersteuning aan een patiënt met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid en naasten. Vrijwilligers zetten zich pas in na een gekwalificeerde basistraining en houden hun deskundigheid bij volgens het eigen kwaliteitskompas. De intentie van de vrijwilliger is de kwaliteit van leven van de patiënt te verbeteren. Bij de start van de inzet van de vrijwilliger is er geen persoonlijke relatie tussen de patiënt en de vrijwilliger. Lees meer over de rol van de vrijwilliger in de palliatieve zorg. 

Vrijwilligers zijn opgeleid en getraind in het herkennen van en omgaan met de persoonlijke impact van het verlenen van palliatieve zorg.

De vrijwilliger is zich bewust van de eigen waarden en overtuigingen, blijft binnen de grenzen van de eigen verantwoordelijkheid, signaleert tijdig wanneer de eigen deskundigheid ontoereikend is, en vraagt tijdig om ondersteuning, begeleiding of scholing.

Naar boven

Aan de slag !

Ben je benieuwd hoe het staat met jouw kennis en vaardigheden op het gebied van palliatieve zorg?  Doe de Competentiescan palliatieve zorg en ontdek in 15 minuten waar jouw ontwikkelmogelijkheden liggen.
e-pal biedt op een toegankelijke manier gespecialiseerde informatie over palliatieve zorg uit internationale tijdschriften.
Het uitvoeren van een Zelfevaluatie Palliatieve Zorg kan jouw organisatie helpen om de kwaliteit van palliatieve zorg inzichtelijk te maken en te verbeteren.
PalliArts biedt praktische samenvattingen van de multidisciplinaire richtlijnen palliatieve zorg, direct te raadplegen tijdens je werk.
Vertel de patiënt en naasten dat er voor hen informatie te vinden is op Overpalliatievezorg.
Bespreek je ervaringen met een collega en leer van elkaar.

Naar boven