Pilot Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg
Hoe krijgt palliatieve zorg een plek in het reguliere zorgonderwijs? Goede palliatieve zorg vraagt om zorgprofessionals met passende kennis, vaardigheden en houding. Het Onderwijsraamwerk Palliatieve Zorg 2.0 biedt hiervoor het inhoudelijke kader. Met de pilot Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg wordt onderzocht in hoeverre palliatieve zorg structureel is geïntegreerd in het reguliere onderwijs van zorgopleidingen in Nederland. Ook wordt de haalbaarheid, bruikbaarheid, uitvoerbaarheid en acceptatie van de monitor getest. De pilot is uitgevoerd in samenwerking met de Onderwijsknooppunten Palliatieve Zorg.
Waarom dit onderzoek?
Palliatieve zorg is onderdeel van goede, mensgerichte zorg. Het Onderwijsraamwerk palliatieve zorg 2.0 beschrijft de competenties waarover zorgverleners op verschillende niveaus dienen te beschikken om passende palliatieve zorg te kunnen verlenen. Toch ontbreekt nog een systematisch en vergelijkbaar landelijk overzicht van de mate waarin palliatieve zorg structureel is geïntegreerd in het reguliere onderwijs van zorgopleidingen. Dit belemmert zowel gerichte curriculumontwikkeling als beleidsmatige sturing.
De pilot Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg is ontwikkeld om de haalbaarheid, bruikbaarheid, uitvoerbaarheid en acceptatie van de monitor te testen én om een eerste verkennend inzicht te geven in de integratie van palliatieve zorg in mbo- en hbo-zorgopleidingen. De monitor geeft onderwijsinstellingen en beleidsmakers meer zicht op de huidige positie van palliatieve zorg binnen opleidingen en op kansen om het onderwijs verder te versterken.
Wat is onderzocht?
In deze pilot is de monitor toegepast binnen mbo- en hbo-zorgopleidingen. Het doel van de pilot Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg is:
- Het ontwikkelen en pilot-testen van de Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg.
- Inzicht geven in de integratie van palliatieve zorg in mbo- en hbo-zorgopleidingen.
De pilot richt zich op de volgende mbo- en hbo-zorgopleidingen:
- helpende zorg en welzijn
- verzorgende IG
- verpleegkundige mbo
- verpleegkundige hbo
In het voorjaar van 2026 zijn door de Onderwijsknooppunten Palliatieve Zorg 55 onderwijsinstellingen benaderd om mee te doen met deze pilot.
Resultaten
29 opleidingen hebben deelgenomen aan de pilot Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg. Van de deelnemers beveelt 93% deelname aan de monitor aan. De monitor wordt door hen als inzicht gevend (76%), uitvoerbaar (86%) en bruikbaar (82%) ervaren.
De monitor geeft inzicht in de mate waarin kernbegrippen uit de palliatieve zorg zijn geïntegreerd in het onderwijs. De resultaten laten zien dat palliatieve zorg aandacht krijgt binnen de onderzochte zorgopleidingen, maar nog niet overal structureel en herkenbaar is verankerd. Meer algemene palliatieve zorg kernbegrippen, zoals ‘zelfreflectie’, ‘persoonsgerichte communicatie’ en ‘interprofessioneel samenwerken’, zijn relatief stevig opgenomen in het curriculum en de onderwijspraktijk. Meer specifieke palliatieve zorg kernbegrippen, zoals ‘palliatief redeneren’, ‘signaleren en markeren van de palliatieve fase’ en ‘proactieve zorgplanning’, zijn vaker impliciet opgenomen in het curriculum en worden minder structureel toegepast in de onderwijspraktijk. Daarnaast blijkt de aandacht voor palliatieve zorg regelmatig afhankelijk van de expertise en affiniteit van individuele docenten.
Beschikbare publicaties en downloads
- Rapport - Ontwikkeling en pilot van een landelijke Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg
- Samenvatting – Ontwikkeling en pilot van een landelijke Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg
- Poster – Ontwikkeling en pilot van een landelijke Monitor Onderwijs Palliatieve Zorg
- Interviewartikel: Palliatieve zorg in het onderwijs: op weg naar structurele verankering
Samen werken aan sterker onderwijs palliatieve zorg
De resultaten zijn relevant voor:
- beleidsmakers die zich bezighouden met palliatieve zorg, onderwijs en deskundigheidsbevordering.
- onderwijsinstellingen en opleidingen die palliatieve zorg een structurele plek willen geven in het curriculum.
- professionals en organisaties die betrokken zijn bij de ontwikkeling van palliatieve zorg en palliatieve zorgonderwijs.
Om toekomstig zorgverleners goed op te leiden in het verlenen van palliatieve zorg is verdere structurele integratie van alle relevante kernbegrippen van palliatieve zorg in het reguliere onderwijs noodzakelijk. Zo draagt het onderwijs bij aan tijdige, passende en mensgerichte palliatieve zorg. De monitor biedt een basis om deze ontwikkelingen te volgen en gerichte verbeteringen te ondersteunen.