Beïnvloedende factoren op deprescribing bij thuiswonende patiënten met palliatieve zorgbehoeften in de eerste lijn: Een kwalitatieve systematische review

Inleiding

>80% van patiënten met palliatieve zorgbehoeften gebruikt potentieel overbodige medicatie, wat geassocieerd is met negatieve gezondheidsuitkomsten. Deprescribing, gedefinieerd als het minderen of stoppen van overbodige medicatie, wordt onvoldoende toegepast in de eerste lijn. Inzicht in beïnvloedende factoren op deprescribing is essentieel voor de ontwikkeling en succesvolle implementatie van deprescribing interventies. In deze studie werden beïnvloedende factoren vanuit het perspectief van patiënten met palliatieve zorgbehoeften, hun verzorgers en eerstelijnszorgverleners in kaart gebracht.

Methodiek

Kwalitatieve systematisch review op basis van thematische synthese

Resultaten

23 studies werden geïncludeerd. Vier thema’s werden vastgesteld: (i) initiële houding ten opzichte van deprescribing: deze werd gevormd door waarden, algemene opvattingen over (de)prescribing en competenties, en beïnvloedde de bereidheid om deprescribing te overwegen voorafgaand aan het deprescribing gesprek. Deze houding vormde het uitgangspunt voor (ii) het deprescribing gesprek: de daadwerkelijke interactie tussen zorgverleners, patiënten en verzorgers waarin (de)prescribing opnieuw werd overwogen in de context van individuele patiënt, leidend tot uiteindelijke besluiten. Belangrijke factoren die het gesprek beïnvloedden, waren de geïndividualiseerde afweging van vermeende voor- en nadelen van besluiten, gezamenlijke besluitvorming, en persoonlijk afgestemde communicatieve en praktische deprescribing strategieën. Of en hoe deze gesprekken plaatsvonden, was afhankelijk van (iii) organisatorische factoren, waaronder systematische werkprocessen en interprofessionele samenwerking. Alle factoren speelden zich af binnen en interacteerden met (iv) de zorgcontext, die randvoorwaarden op systeemniveau omvatte.

Fig. Schematische weergave van onderlinge samenhang thema’s.

Conclusie

Deprescribing bij thuiswonende patiënten met palliatieve zorgbehoeften in de eerste lijn kan worden geoptimaliseerd via het toepassen van een multidimensionale strategie, bestaande uit patiëntgerichtheid, gezamenlijke besluitvorming, scholing, samenwerking binnen het multidisciplinaire zorgteam en systematische werkprocessen, met als uiteindelijke doel kwaliteit van leven te verbeteren

Relevantie voor de praktijk

• Scholing en training van eerstelijnszorgverleners en patiënten kunnen negatieve opvattingen verminderen en bijdragen aan het prioriteren van deprescribing.
• Deprescribing gesprekken kunnen worden geoptimaliseerd door rekening te houden met de behoeften en behandeldoelen van de patiënt, en door gebruik te maken van gezamenlijke besluitvorming.
• Het multidisciplinaire eerstelijnszorgteam zou systematische werkprocessen moeten opstellen die zijn afgestemd op de lokale context, om een duurzame impact te waarborgen.

Referentie

Van Weelderen JF, Hazen ACM, Mulder AMM, Geijteman ECT, Teunissen SCCM, Zwart DLM, Grant MP. Factors influencing deprescribing in community-dwelling patients with palliative needs in primary care: A qualitative systematic review. Palliat Med. 2026 Jul 31:2692163261465769. doi: 10.1177/02692163261465769. Epub ahead of print. PMID: 42533730.

Meer informatie

Klik hier voor het volledige artikel.

Klik hier voor meer informatie over het PASVORM-project.