Een zingevingsgesprek voor patiënten die langdurig leven met ongeneeslijke kanker

Inleiding

Steeds meer patiënten met ongeneeslijke kanker leven langer. Het spanningsveld tussen enerzijds leven met vaak een goede kwaliteit van leven en anderzijds een naderende dood kan existentiële vragen oproepen. Om hierbij ondersteuning te bieden, werd een eenmalig gesprek van een uur ontwikkeld waarbij een patiënt samen met een geestelijk verzorger zingevingsbronnen verkent en prioriteiten stelt.

Methodiek

Het betreft een formatieve mixed-methods pilotstudie. Eenentwintig patiënten met een gemetastaseerde ziekte en een prognose van meer dan één jaar namen deel in twee ziekenhuizen. Na de interventie werden semi-gestructureerde interviews afgenomen en geanalyseerd via reflexieve thematische analyse. Daarnaast vulden deelnemers voor én na het gesprek gevalideerde vragenlijsten in over existentieel welzijn en existentiële problemen en behoeften.

Resultaten

Alle patiënten die existentiële zorgen uitten, waardeerden het gesprek en rapporteerden opbrengsten zoals reflectie, validatie, inzicht en concrete stappen aangaande zingevingsbronnen en omgaan met existentiële zorgen. Van de patiënten zonder existentiële zorgen ervoer de helft geen opbrengsten, en een deel rapporteerde zelfs een negatieve ervaring. De kwantitatieve data laten een afname zien van de meeste existentiële problemen en behoeften, en een significante toename van existentieel welzijn (effect size: 0.42) na de interventie.

Conclusie

Een zingevingsgesprek kan patiënten die langdurig met ongeneeslijke kanker leven ondersteunen bij het zingevingsproces. De resultaten kunnen worden gebruikt voor verdere doorontwikkeling van de interventie. Een groter, multicenter onderzoek wordt aanbevolen om de impact verder te evalueren.

Relevantie voor de praktijk

Eén enkel zingevingsgesprek met een geestelijk verzorger is een laagdrempelige, tijdsefficiënte interventie die patiënten met existentiële zorgen in hun kracht kan zetten. Twee aanbevelingen:

1. Selecteer gericht patiënten met existentiële zorgen: Deze studie laat zien dat de interventie de meeste opbrengsten heeft wanneer patiënten zelf existentiële zorgen rapporteren. De interventie aanbieden aan patiënten zonder deze zorgen kan zelfs negatief werken.
2. Onderzoek de relatie met empowerment en self-management: De studie laat zien dat de interventie het potentieel heeft dit te versterken. Een beter begrip van hoe deze interventie empowerment en self-management kan versterken, zou het eenmalige karakter van de interventie verder onderbouwen, wat met name vanuit het oogpunt van haalbaarheid en beperkte middelen de interventie een waardevolle keuze maakt.

Referentie

Visser, A., Post, L., Dekker, J., van Zuylen, L., & Konings, I. R. (2026). A Meaning-Making Conversation: A Formative Mixed Method Pilot Study of a Brief Intervention for Patients Living Long-Term With Incurable Cancer. American Journal of Hospice and Palliative Medicine®, 10499091261444921.

Meer informatie

Klik hier voor het volledige artikel.