Netwerkbijeenkomst 'Tot de dood ons scheidt'

Theo Bakker is huisarts in Sneek en bestuurslid bij de Friese Huisartsenvereniging. Hij is al jarenlang betrokken bij de ontwikkelingen rondom de palliatieve zorg in Friesland. Theo is op 28 mei dagvoorzitter en leidt de interactieve paneldiscussie. 

Toon Oomen is emeritus cardioloog, SCEN-arts en euthanasiearts, voorheen verbonden aan het Antonius Ziekenhuis in Sneek. Hij is met name bekend om zijn werk in de regio Friesland en zijn betrokkenheid bij het Expertisecentrum Euthanasie.

Rein Baarsma heeft als huisarts in Leeuwarden jarenlange ervaring met verschillende vormen van sterven vanuit diverse invalshoeken.

Petra Pijnakker is werkzaam als adviseur Ethiek & Ontwikkeling bij Expertisecentrum Euthanasie. Onlangs verscheen haar boek ‘Levensbeëindiging op termijn’ over achtergronden, opvattingen en gezichtspunten over euthanasie bij gevorderde dementie.

Klaus Boonstra is van oorsprong verpleegkundige. Hij is als waarnemd directeur-bestuurder van Zorgbelang Fryslân betrokken geweest bij het recent verschenen onderzoek over hoe de inwoners van Friesland aankijken tegen sterven. Klaus is tevens voorzitter bij VPTZ Zuidwest Friesland.

Mirjam Hulzebos is predikant en geestelijk verzorger. In 2022 richtte ze de Stichting ‘In liefde laten gaan’ op, voor ouders van een kind dat binnenkort euthanasie krijgt of al heeft gekregen op basis van een psychische aandoening.

Michiel Peereboom heeft zich na zijn artsenopleiding gespecialiseerd tot cabaretier en tekstschrijver. Na jarenlang te hebben meegedraaid in het cabaret en stand-up comedy circuit, heeft hij zijn medische achtergrond nu verwerkt tot ‘medisch’ cabaret waarbij hij zijn studie Geneeskunde en het beroep van arts geestig en intelligent op de hak neemt.

Zij geeft een workshop over Bewust Stoppen met Eten en Drinken. In deze workshop onderzoek je wat ‘zinnige zorg’ betekent op het meest kwetsbare moment van het leven, waar medische, ethische en persoonlijke keuzes samenkomen. Bij BSTED draait het niet alleen om wat medisch mogelijk is, maar om vragen als: Wat betekent kwaliteit van leven in deze fase? Hoe geef je ruimte aan autonomie, zonder je professionele rol te verliezen? En hoe begeleid je patiënt én naasten in dit proces?

In de palliatieve fase draait zorg niet alleen om wat je doet, maar vooral om wat het betekent. Voor de patiënt, voor naasten en voor jou als zorgverlener. Maar wat doe je als iemand worstelt met levensvragen waar geen eenduidig antwoord op is? En wat als waarden botsen tussen jou, de patiënt, familie of collega’s?

In deze workshop leer je hoe je levensvragen herkent en ermee omgaat, met behulp van het ABC-model. Tegelijk duik je in de ethische kant van zorg rondom verschillende vormen van sterven: wat is in deze situatie écht het goede om te doen? Aan de hand van een concrete casus verken je hoe moreel beraad kan helpen om richting te vinden in complexe dilemma’s. Een interactieve sessie die je uitdaagt om verder te kijken dan protocollen en stil te staan bij wat goede zorg werkelijk vraagt.

Binnen de psychiatrie kunnen mensen ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Soms al op jonge leeftijd. Maar wat betekent het als een doodswens ontstaat? En hoe ga je daar als behandelaar mee om?

In deze workshop verken je de complexe werkelijkheid waarin psychisch lijden, euthanasie en suïcidaliteit elkaar raken. Hoe voer je het gesprek wanneer iemand niet meer wil leven? Is daar eigenlijk wel ruimte voor binnen de behandelkamer? En welke dilemma’s kom je tegen — in jezelf, in het team en in de omgeving van de patiënt? Vanuit hun indringende praktijkervaring nemen de sprekers je mee in deze vaak beladen en soms moeizame dialoog. Daarbij is er ruimte om stil te staan bij je eigen houding, vragen en grenzen. Een interactieve sessie die je uitdaagt om niet weg te kijken, maar het gesprek aan te gaan over een van de meest kwetsbare thema’s in de zorg.

Euthanasie is een van de meest ingrijpende handelingen binnen de zorg en de geneeskunde. Het raakt aan fundamen-tele vragen over leven, lijden, autonomie en verantwoordelijkheid. Het is een zorgvuldig gereguleerd proces, maar in de praktijk is het niet alleen een puur rationele beslissing. Het gaat ook over zingeving, vrijheid, eindigheid en eenzaamheid, enzovoort.

Tijdens de workshop wordt uitleg gegeven over de werkwijze van het expertisecentrum euthanasie wanneer er een euthanasievraag binnenkomt. Hoe gaat het team te werk in de praktijk. Waar letten we als team op zowel praktisch, technisch als emotioneel? Hoe worden de gesprekken gevoerd, hoe wordt toegewerkt naar de uitvoering en hoe ziet de uitvoering er praktisch en emotioneel uit? Wat kunnen de gesprekken en/of de uitvoering doen met de emotie van het team? Er zal ook ruimte zijn voor persoonlijke verhalen.

In deze interactieve workshop wordt gekeken naar ziekte en sterven vanuit een systemisch perspectief, in een relationele context. Marie Louise en Alize gaan in op het concept familiedynamiek, hoe je deze dynamieken (die vaak al aanwezig zijn voordat de zorg start) kunt herkennen en welke rol ze kunnen spelen in zorgsituaties.

In deze workshop ga je aan de slag met gesprekvaardigheden. Je sluit aan bij wat er al is in de laatste fase.

In deze interactieve workshop lichten Anita en Annelies palliatieve sedatie toe, aan de hand van casuïstiek. Wanneer zet je de sedatie in en wanneer vooral niet? Diverse mogelijkheden en de (medicamenteuze en niet-medicamenteuze) stappen worden toegelicht. Wat moet je doen als het niet volgens plan verloopt? Welke verwachtingen schep je tegenover de patiënt en diens familie? Welke valkuilen zijn er en hoe kun je die voorkomen?

De workshop wordt gegeven aan de hand van de landelijke richtlijn Palliatieve Sedatie, waarbij verschillende onderdelen van de richtlijn aan bod komen. Bij deze workshop wordt de deelnemer gevraagd casuïstiek aan te dragen.