Signaleren en markeren van de palliatief-terminale fase bij verpleeghuisbewoners: implementatie van de SigMa Set voor en met verzorging middels action research

Waarom dit project:

In het verpleeghuis wordt palliatief-terminale zorg vaak pas laat ingezet omdat niet tijdig wordt herkend en gedeeld dat de situatie en behoeften van bewoners door de tijd heen veranderen.


Doelstellingen:

Zorgmedewerkers verkeren in een sleutelpositie ten aanzien van tijdig signaleren van veranderingen en behoeften in de palliatieve fase. Om passende zorg te kunnen bieden is het belangrijk dat zorgmedewerkers veranderingen tijdig zien (signaleren), zij de gesignaleerde veranderingen bespreken met collega’s, behandelaren en/of bewoners en naasten (markeren) en samen een plan maken dat past bij de situatie van de bewoner (handelen).  In dit project werd tijdens een cyclisch proces in 10 verpleeghuizen een reeks “instrumenten” (methodes, tools) uitgeprobeerd en uiteindelijk gekozen Voorbeelden van instrumenten zijn pijnobservatie-instrumenten, en de “surprise question.” 

 

Middels ‘action research’ werd gekeken naar mogelijkheden voor verbetering van het tijdig signaleren en markeren en actie ondernemen. Action research integreert implementatie in de praktijk met kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Verzorgenden, specialisten ouderengeneeskunde, andere zorgverleners, vrijwilligers, onderzoekers, bewoners en hun naasten werkten als partners samen aan het doel om beter te signaleren en markeren. De onderzoekers waren de deelnemers van dienst als er bijvoorbeeld behoefte was aan een aangepaste versie van een instrument. Wij brachten bevorderende en belemmerende factoren van implementatie van - naar verwachting verschillende - instrumenten systematisch in kaart. Dit levert waardevolle informatie voor implementatie in andere organisaties.

 

Resultaten:

Het project resulteerde na 24 maanden in de ‘SigMa-methodiek’. De methodiek is uitgelegd met video’s en een handleiding die hier te vinden is.


De SigMa-methodiek bestaat uit een stappenplan waarmee een binnen de organisatie aan te wijzen SigMa-coördinator zelfstandig aan de slag kan. De SigMa-coördinator kan zo met het lokale team uitzoeken waar binnen de organisatie het meest behoefte aan is, en daarbij passende instrumenten uitproberen en uiteindelijk implementeren. De instrumenten zijn onderverdeeld in drie typen instrumenten die gericht zijn op de verschillende behoeften die naar voren kwamen in het SigMa project. Dit zijn instrumenten gericht op het algemene beeld van een bewoner, kwaliteit van leven en comfort, en instrumenten die ondersteunen bij de volgende stap: het handelen. Het doel is dat structureel gebruik van instrumenten bevorderd wordt door het toepassen van instrumenten die door zorgmedewerkers zelf zijn uitgekozen om in de behoeften te voorzien van hen en de bewoners en familieleden voor wie zij zorgen (februari 2020).

 


- Hier vindt u de presentatie die Lotje Bagchus gaf tijdens een bijeenkomst op 22 februari 2018

- Hier staat het interview dat verpleegkundige Erwin Mantel gaf aan Netwerk Palliatieve Zorg Amsterdam Diemen

- Wilt u meer weten over actie onderzoek? Kijk dan ook naar de presentatie die Logje Bagchus gaf tijdens het Consortium Symposium van 2019 (titel: 'De meerwaarde van actie onderzoek')

Samenwerkingspartners

Amsterdam UMC

Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL)

Protestants Christelijke Ouderenbond (PCOB)

Beroepsvereniging Verzorgenden Verpleegkundigen (V&VN)

Verenso

Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg Nederland (VPTZ)

De Haagse Hogeschool

Consortium Propallia

Consortium Palliatieve Zorg Noord-Holland en Flevoland

Consortium palliatieve zorg Midden-Nederland Septet


Financiële ondersteuning

Dit project wordt mogelijk gemaakt door ZonMw en maakt deel uit van het programma Palliantie. Meer dan zorg.

 



Contactpersoon

Jenny van der Steen

Leids Universitair Medisch Centrum 
afdeling Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde 
opleidingsinstituut specialisme ouderengeneeskunde 
Postbus 9600
Postzone V0-P
2300 RC Leiden 
Tel: 071 52 68427


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lotje Bagchus tijdens een presentatie