Advance Care Planning in de (huisarts)praktijk. Denken en praten ouderen over behandelwensen?

In ons Consortium loopt sinds maart 2016 een project over vroegtijdige zorgplanning (Advance Care Planning; ACP). Met ACP kan de kwaliteit van zorg verbeteren doordat de patiënt en diens naasten tijdig nadenken en spreken over de (mogelijk) benodigde zorg. Zo kunnen ongewenste behandelingen mogelijk voorkomen worden.

Het huidige ACP-project bouwt voort op ervaringen met ACP in West Friesland, waar verpleegkundigen en eerstverantwoordelijk verzorgenden van woonzorgcentra een eerste gesprek hebben met de bewoner, als opmaat voor ACP met de huisarts. Na enig voorwerk (literatuuronderzoek, ontwikkeling van materialen en training) zijn eind 2016 en begin 2017 10 huisartsenpraktijken en 2 woonzorgcentra geworven. Daar wordt ACP nu geïmplementeerd.

Over enkele voorlopige resultaten* van de voormeting (meting voor implementatie van ACP) is een artikel verschenen in het Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde. In dat artikel wordt onderzocht over welke behandelvoorkeuren ouderen wel eens hebben nagedacht, waarover met de huisarts is gesproken en welke redenen ouderen hebben om niet met de huisarts over behandelvoorkeuren te spreken.

Rond de 60% van de patiënten in de huisartsenpraktijk van 75 jaar en ouder denkt wel eens na over toekomstige gewenste zorg en behandelingen. Euthanasie (19%) en reanimeren (16%) worden het meest genoemd als onderwerpen die met de huisarts besproken zijn. Het vastleggen van wensen komt niet vaak voor (variërend van 3% wat betreft gewenste plaats van overlijden tot 12% wat betreft opname in het ziekenhuis en gewenste behandelingen). De belangrijkste reden om niet over wensen voor toekomstige zorg te spreken is dat ouderen denken dat hun naasten wel weten wat de oudere wil. Verder heeft 37% van de ouderen geen bezwaar om over wensen te spreken. Reacties die ouderen gaven op de vragenlijst zijn bijvoorbeeld:
• ‘Nu ik deze vragen lees, zal ik eens met mijn huisarts over zorg gaan praten. Je moet dan wel goed op de hoogte zijn wat voor zorg er dan aanwezig is’. (80-jarige vrouw)
• ‘Mijn huisarts zie ik heel weinig, er is nooit een reden geweest hierover te praten’. (84-jarige vrouw)

Uit deze resultaten van de voormeting blijkt dat, hoewel veel 75-plussers wel nadenken over gewenste zorg aan het levenseinde, ACP gesprekken met de huisarts nog weinig voorkomen. Implementatie van ACP is dan ook gewenst. In het komend jaar worden de implementatiematerialen (handreiking, behandelwensenformulier, informatiemateriaal voor patiënten) getest in de 10 huisartsenpraktijken en 2 woonzorgcentra. Vanaf de zomer van 2018 is de methodiek voor ACP beschikbaar voor verdere implementatie.


* In het gepubliceerde artikel beschrijven we voorlopige resultaten (over 470 ouderen). Echter, alle patiënten van 75 jaar of ouder die op 1 januari 2017 ingeschreven stonden bij de tien deelnemende huisartspraktijken ontvingen een vragenlijst. Dit waren 2182 patiënten, het aantal patiënten per deelnemende praktijk varieerde van 75 tot 330 patiënten. We hebben 1219 (53%) vragenlijsten terug ontvangen. Later dit jaar kunnen we uitgebreider rapporteren over de voormeting.

Artikel:

van der Plas, A.G.M., Eliel, M., & Onwuteaka-Philipsen, B.D. Advance care planning in de huisartsenpraktijk. Denken en praten ouderen over behandelwensen? Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde, September 2017 (Themanummer Advance care planning).


Contact:

Annicka van der Plas

020 - 444 83 65;

a.vanderplas@vumc.nl

Vond u dit interessant, lees dan ook:

- mantelzorgondersteuning op maat

Samen met naasten beslissen om een IC-behandeling te staken vraagt om bijzondere communicatiekunde

- Pro-actieve palliatieve zorg voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening.