Tijdige inzet en optimale palliatieve zorg bij mensen die dak- of thuisloos zijn

Doelstellingen
1) Meer kennis ontwikkelen over palliatieve zorg voor dak- en thuislozen en de zorgbehoeften rond het levenseinde. 2) Een consultatiefunctie voor hulpverleners van dak- en thuislozen die vanuit hospicevoorzieningen wordt ontwikkeld en uitgevoerd zodat passende palliatieve zorg tijdig kan worden ingezet.
3) Palliatieve zorg toegankelijker maken voor dak- en thuislozen die zorg mijden.



Waarom dit onderzoek?

Palliatieve zorg voor ongeneeslijk zieke dak- en thuislozen is vaak ontoereikend. Regelmatig wordt deze zorg pas laat ingezet of ontbreekt palliatieve zorg die specifiek op dak- en thuislozen is gericht. Zorgverleners in de palliatieve zorg weten dikwijls weinig af van de diverse problemen die deze doelgroep heeft, zoals verslaving, zorg mijdend gedrag of verstandelijke beperkingen. Hulpverleners (zoals GGD-medewerkers, Leger des Heils en maatschappelijke opvang) weten vaak weinig af van zorg rond het levenseinde. In dit project wordt daarom een consultatie-functie ontwikkeld, zodat de samenwerking tussen hulpverleners in de palliatieve zorg en hulpverleners in de opvang voor dak- en thuislozen kan worden verbeterd.



Resultaten

Vanaf maart 2016 is onderzoek gedaan met behulp van dossieronderzoek, cohortstudies, literatuuronderzoek en focusgroepen. Hieruit bleek dat er veel behoefte is aan een consultatiefunctie voor hulpverleners, zodat specifieke kennis bij een consulent kan worden geraadpleegd als een dakloze patiënt in de laatste levensfase is. Daarnaast bleek er ook behoefte aan landelijke bundeling en uitwisseling van kennis door experts, deskundigheidsbevordering van hulpverleners en een belangenbehartigersfunctie voor daklozen zelf. 


Tijdens dit onderzoek kwam vaak naar voren dat onder de groep dak- en thuislozen een doelgroep is die lastig in beeld te brengen is, zowel in onderzoek als in de praktijk. Die groep bestaat uit mensen die geen hulp zoeken of accepteren, en mensen die het zorgnetwerk niet begrijpen of waarbij de formele zorg niet aansluit. We merkten wel in interviews met verschillende betrokkenen dat geestelijk verzorgers en straatpastors op een andere manier werken, en vaak wel in contact met deze groep kwamen. We besloten daarom om eerst deze doelgroep beter te gaan begrijpen, zodat professionals beter inzicht hebben in het fenomeen zorgmijding en het bereiken van deze groep. Voor professionals in de maatschappelijke en medische zorg die in aanraking komen met mensen die dak- of thuisloos zijn en professionele zorg mijden is een handreiking geschreven. In deze handreiking staan adviezen en aanbevelingen op basis van de werkwijze en ervaringen van geestelijk verzorgers, straatpastors, outreachend professionals en voormalig daklozen.Deze handreiking gaat dan ook niet specifiek over palliatieve zorg, omdat eerst meer inzicht nodig is in zorgmijding. 


In 2017 wordt bekeken hoe dit project een vervolg kan krijgen, zodat de consultatiefunctie verder uitgewerkt en geïmplementeerd kan worden.

 

Producten

- De handreiking zorgmijding onder dag- en thuislozen (lessen uit de werkwijze van straatpastors en geestelijk verzorgers)

- Publicatie in BMC Palliative Care: Palliative care for homeless people: a systematic review of the concerns, care needs and preferences, and the barriers and facilitators for providing palliative care

Samenwerkingspartners

Hospice Kuria

J. Gootjes - directeur hospice Kuria en bestuurslid EPZ VUmc


Leger des Heils

P. Bakker - Clustermanager goodwill centra A'dam Leger des Heils 


HVO-Querido

A. Schaay - directeur zorg HVO Querido


Centrum voor Dienstverlening Havenzicht

M. Slockers - huisarts / straatarts 


Limor / Straatadvocaat

F. van de Schee - ervaringsmedewerker 


Doctors for Homeless Foundation (DHF) 

I. van Laere, straatdokter 


Nivel

A. Francke - hoogleraar verpleging en verzorging in de paliatieve zorg


Radboudumc

M. Groot - universitair docent / onderzoeker


Erasmus MC

J.A.C. Rietjens - senior onderzoeker


VUmc

B.D. Onwuteaka-Philipsen - hoogleraar levenseindeonderzoek en voorzitter EPZ VUmc

Financiële ondersteuning

Dit project wordt mogelijk gemaakt door ZonMw en maakt deel uit van het programma Palliantie. Meer dan zorg.

 



Contactpersoon

 
Hanna Klop
j.klop@vumc.nl
020 4448369